جستجو جستجوی پیشرفته

تاریخ 1396/12/15 -    

 پافشاري بر رفتاري خانمانسوز؛
 چهار شنبه آخرسال، شادي بخش يا حادثه آفرين  

رقيه بشارت نيا:
در ايران باستان در پايان هر ماه جشن و پاي‌کوبي با نام سور مرسوم بوده‌است و از سوي ديگر چهارشنبه نزد اعراب «يوم الارباع» خوانده مي‌شد و از روزهاي شوم و نحس به‌شمار مي‌رفت و بر اين باور بودند که روزهاي نحس و شوم را بايد با عيش و شادماني گذراند تا شياطين و اجنه فرصت رخنه در وجود آدميان را نيابند.
بعضي ها هم معتقدند جشن‌ها و آيين‌هاي ايراني به همه ايرانيان تعلق داشته‌اند و دارند. بسياري از آن‌ها به دوران پيش از مهاجرت آرياييان به اين سرزمين بازمي‌گردند و خيلي از آن‌ها هرگز زرتشتي نبوده‌اند، مثل چهارشنبه سوري.
آيين آتش‌افروزي پيش از نوروز به گونه‌هاي ديگر در نزد مردمان ديگر کشورها نيز پديدار مي‌شود، آرياييان قفقاز هنوز در اين شب هفت توده آتش مي‌افروزند و از روي آن مي‌جهند بنا به آييني کهن در سوئد، شبي را که «والبوري» خوانده مي‌شود به عنوان آغاز بهار مي‌شمارند و در آن آتشي بزرگ افروخته و پيرامون آن به جشن و شادي مي‌پردازند. همچنين نمونه دوردستي از آتش‌افروزي نوروزي را در نزد مردم روستاهاي جنوب کشور روماني گزارش کرده‌اند.
مراسم قاشق زني شب چهارشنبه آخر سال
در اين رسم دختران و پسران جوان، چادري بر سر و روي خود مي‌کشند تا شناخته نشوند و به در خانه دوستان و همسايگان خود مي‌روند. صاحبخانه از صداي قاشق‌هايي که به کاسه‌ها مي‌خورد به در خانه آمده و به کاسه‌هاي آنان آجيل چهارشنبه‌سوري، شيريني، شکلات، نقل و پول مي‌ريزد. آيين قاشق‌زني احتمالاً نشات گرفته از اين عقيده است که ارواح نيک درگذشتگان در رستاخيز آخر سال به ميان زندگان بازگشته و به شکل افرادي که رويشان پوشيده است به خانه بازماندگان سر مي‌زنند و زندگان براي يادبود و برکت به آنان هديه‌اي مي‌دهند.
فال‌گوشي و گره‌گشايي
يکي از رسم‌هاي چهارشنبه‌سوري است که در آن دختران جوان نيت مي‌کردند، پشت ديواري مي‌ايستادند و به سخن رهگذران گوش کرده و سپس با تفسير اين سخنان پاسخ نيت خود را مي‌گرفتند.
آجيل مشکل‌گشا
در گذشته پس از پايان آتش‌افروزي، اهل خانه و خويشاوندان گرد هم مي‌آمدند و آخرين دانه‌هاي نباتي، مانند: تخمه هندوانه، تخمه کدو، پسته، فندق، بادام، نخود، تخمه خربزه، گندم و شاهدانه را که از ذخيره زمستان باقي‌مانده بود، روي آتش بو داده و با نمک شور مي‌کردند و مي‌خوردند. آنان بر اين باور بودند که هر کس از اين معجون بخورد، نسبت به افراد ديگر مهربان‌تر مي‌گردد و کينه و رشک از وي دور مي‌گردد. امروزه اصطلاح نمک‌گير شدن و نان و نمک کسي را خوردن و در حق وي خيانت نورزيدن، از همين باور سرچشمه گرفته‌است.
چهارشنبه آخرسال در گذشته ي، گلستان
يک شهروند گلستاني مي گويد:"شب چهارشنبه آخر سال در گلستان مراسمي خاص داشت. مردم در اين شب از زمان تاريک شدن هوا آتش کوچکي روشن مي کردند و از روي آن مي پريدند. هر خانواده کوزه اي تهيه مي کرد و در جلوي حياط منزل مي شکست. با اين آرزو که تا چهارشنبه سوري سال بعد همه اعضاي خانواده هميشه خوش باشند. بعضي ها هم يک آيينه و شانه جديد مي خريدند تا سال جديد برايشان پرمنفعت باشد. ديلمي قاشق زني را از ديگر رسوم شب چهارشنبه آخر سال مي داند و اضافه مي کند: "هر شخص با نيت بر آورده شدن حاجتش با يک کاسه مسي و يک قاش در حالي که صورتش را پوشانده بود جلوي در همسايه ها و يا فاميل مي رفت و با قاشق به روي کاسه مي کوبيد. مردم در اين شب منتظر مي شدند و مي دانستند که حتما کساني به جلوي در آنها خواهند آمد. بنابراين شکلات و آجيل آماده مي کردند تا به اين اشخاص بدهند و سر آخر هم در حقش دعا مي کردند که تا سال بعد خدا حاجت شما را برآورده کند. قاشق زن هديه ها را جمع مي کرد با اين نيت که تا سال بعد مشکل و حاجتش برآورده شود. اين سنت که جزو باور مردم شده بود به حقيقت مي پيوست و شخص به آرزويش مي رسيد." اما امروزه از اين سنت فقط آتش بازي آن بجا مانده است. آتش بازي برخي ها باعث مي شود تا عده اي دچار سوختگي و نقص عضو شوند. چقدر زيباست مراسم و سنت هاي شب چهارشنبه آخر سال، تمام و کمال انجام شود که اگر همون ها اجرا شود بسياري از کينه ها قبل از رسيدن سال نو از بين خواهد رفت اما آنچه باز مانده است فقط آتش است و بس .
رهبر معظم: مراسم چهارشنبه سوري، هيچ مبناى شرعى ندارد
با تمام صحبت هايي که براي چهارشنبه آخر سال شد از رهبر معظم انقلاب هم سوال شده است. نظر جنابعالى درباره چهارشنبه سورى چيست؟ ايشان در پاسخ به اين سوال فرمودند: علاوه بر آنکه (مراسم چهارشنبه سوري)هيچ مبناى شرعى ندارد، مستلزم ضرر و فساد زيادى است که مناسب است از آنها اجتناب شود. برخي ار مراجع تقليد معتقدند مراسم چهارشنبه آخر سال، علاوه بر اينکه مبناي شرعي ندارد، نوعي آتش پرستي است و خواندن اشعاري مانند " زردي من از تو و سرخي تو از من" مصداق حاجت خواستن از آتش است.
38 مصدوم در چهارشنبه آخر سال
دکتر علي‌رضا کمال‌غريبي آمار مصدومان چهارشنبه آخر سال گذشته را در استان گلستان 38 نفر اعلام مي کند که بسياري سرپايي درمان شده اند. اين جاي بسيار خرسندي است زيرا که آمار ها نشان مي دهد که بسياري از مردم استان گلستان فرهنگ چهار شنبه آخر سال را به خوبي درک کرده اند.
سرپرست مرکز مديريت حوادث و فوريت‌هاي پزشکي گلستان مي گويد: از اين تعداد مجروح 13 نفر در گنبدکاووس، 19 نفر در گرگان، 2 نفر در علي آبادکتول، يک نفر خان ببين، يک نفر در کردکوي، يک نفر در بندرترکمن و يک نفر در بندرگز بوده است.
با توجه به تمام مسائل گفته شده بايد در نظر داشت که، کسي مخالف شادي مردم نيست. نبايد اجازه داد تا دشمنان مراسم چهارشنبه آخر سال را بد تفسير کنند ."چهارشنبه سوري" ايرانيان در سال هاي اخير با ورود ترقه ها و مواد آتش زاي خطر آفرين ، به چهارشنبه سوزي تبديل شده و از آن حالت زيباي کهن خود افتاده، شکي نيست که اين انحرافي است و بايد اصلاح شود.
اميد، که چهار شنبه آخر سال شادي بخش باشد نه حادثه آفرين
بايد تا حد امکان با تغيير نگرش و پرهيز از سياسي کردن اين مراسم، قلم را به دست منافقان و عناصر ضدانقلاب ندهيم تا با فضاي آلوده سياسي، چهره نظام مقدس جمهوري اسلامي را مخدوش نمايند و بهتر است تا ما با بستر سازي و فرهنگ سازي مناسب شرايط را در دست بگيريم و مردم را در انجام درست مراسم جشن، ياري و راهنمايي کنيم و تنها با تهديدات موجود از قبيل سوءاستفاده عناصر ضدانقلاب از اين مراسم، قاچاق موادمحترقه و درگيري‌ها و مزاحمت‌هاي موجود مبارزه کنيم و آن را وجهه همت خويش قرار دهيم. اگر مي خواهيم چهار شنبه آخر سال بهتر انجام شود مي توانيم از چند راهکار زير استفاده نماييم.
برپا كردن كنسرت هاي شادي با محوريت فرهنگي، اجتماعي چهارشنبه آخر سال، - تدارك و انجام مسابقات ورزشي و برنامه هاي تفريحي، اجتماعي در ورزشگاهها و ميادين ورزشي، اختصاص مكان مناسب و وسيع جهت انجام مراسم چهارشنبه آخر سال، در اختيار قرار دادن مواد بي خطر بجاي مواد آتش زا و پر خطر توسط مسئولان، احياء مراسم شاد و مفرح و جشن هايي كه در قديم انجام مي شده و تبعات كمتري دارد، برنامه ريزي خانواده ها و كنترل بيشتر فرزندان در اين روز، توصيه آموزش و پرورش به دانش آموزان در جهت انجام مراسم چهارشنبه سوري و جلسه با اولياء دانش آموزان و دادن هشدارها و توصيه و تاكيد رسانه ها جمعي خصوصا صدا و سيما و روزنامه ها و جرايد در اين خصوص مي تواند مفيد باشد.
اميدواريم که چهارشنبه آخر سال شادي بخش باشد نه حادثه آفرين.
انشاا...


نسخه چاپي ارسال به دوستان