جستجو جستجوی پیشرفته

تاریخ 1397/08/01 -    

 سرزمين طلاي سفيـد در انتظـار احيـاي مجـدد 

فهيمه اجاقلو :
اتخاذ سياست گذاري‎هاي نادرست در واردات پنبه، عدم حمايت مناسب از پنبه‌کاران، نبود تسهيلات و نهاده‎هاي مناسب براي کشت اين محصول موجب کاهش سطح زير کشت پنبه و خاموشي بسياري از صنايع مرتبط با اين محصول در گلستان شد و کشاورزان ترجيح دادند محصولي را در الگوي کشت خود قرار دهند که براي آنها صرفه اقتصادي بالاتري داشته باشد.
تقريبأ تا دو دهه گذشته بخش اعظمي از اراضي گلستان به کشت پنبه اختصاص مي‌يافت تا جايي که اين استان به سرزمين طلاي سفيد شهره بود. اگر چه تا سال‎ها وجود زيرساخت‎هاي طبيعي براي کشت پنبه و فعاليت تعداد بيشماري از کارخانه‎هاي پنبه پاک‌کني در گلستان به ارزآوري و ايجاد اشتغال کمک شاياني مي‎کرد اما اتخاذ سياست گذاري‎هاي نادرست در واردات پنبه، عدم حمايت مناسب از پنبه کاران، نبود تسهيلات و نهاده‎هاي مناسب براي کشت اين محصول موجب کاهش سطح زير کشت پنبه و خاموشي بسياري از صنايع مرتبط با اين محصول در استان شد و کشاورزان ترجيح دادند محصولي را در الگوي کشت خود قرار دهند که براي آنها صرفه اقتصادي بالاتري داشته باشد در حاليکه در سايه حمايت از پنبه مي‎توانستيم شاهد ايجاد ارزش افزوده چند برابري در کشور باشيم.
با اين وجود کشاورزان گلستاني در حالي به کشت محصولاتي همچون شالي که براي آنها صرفه اقتصادي بالاتري دارد اصرار مي ورزند که هر روز هشدارهايي از بحران کم آبي و افت منابع آب‌هاي زيرزميني استان بيشتر به گوش مي‎رسد و از سويي شاهد حمايت‎هاي مناسبي از سوي مسوولان براي توسعه کشت محصولات هم چون پنبه که متناسب با الگوي کشت استان است و جزو محصولات کم آب بر محسوب مي‎شود نيستيم. اگر چه به گفته برخي مسوولان قيمت مناسب خريد تضميني پنبه مي‎تواند کشاورزان را به سوي کشت اين محصول ترغيب کند اما کشاورزان معتقد هستند تا زماني که سطح توليد و ميزان برداشت پنبه مناسب نباشد کشت اين محصول براي آنها سودآور نخواهد بود.
نارضايتي پنبه‌کاران گلستاني از کيفيت پايين سموم
يک کشاورز گلستاني يکي از دلايل عدم تمايل کشاورزان به کشت پنبه را هزينه‎هاي بالاي اين محصول در زمان داشت و برداشت عنوان کرد و گفت: سال گذشته پنج هکتار از اراضي خود را به کشت پنبه اختصاص دادم اما به دليل هزينه‎هاي بالاي سموم و هزينه‎هاي برداشت، امسال سطح کشت خود را به يک هکتار کاهش دادم.
علي مختاري با بيان اينکه از بذرهاي موجود و معرفي شده رضايت داريم افزود: قيمت بالاي سموم و از سويي بي‎کيفيت بودن سموم موجب شد تا قادر به مبارزه و کنترل با آفات نباشيم بنابراين توليد و فروش خوبي نداشتيم.
وي اضافه کرد: افزايش قيمت سموم و برداشت سنتي پنبه هزينه‎هاي اين محصول را افزايش داده است در واقع تا زماني که مثل سال‎هاي گذشته به بذر و سم پنبه يارانه تعلق نگيرد، کشت اين محصول براي کشاورز توجيه‌پذير نخواهد بود.
در حاليکه در سال‎هاي گذشته بيشتر تلاش مسوولان امر ايجاد شرايط مناسب در جهت ترغيب کشاورزان به کشت پنبه در استاني که روزي به نام سرزمين طلاي سفيد شهره بود متمرکز شده است اما رئيس مؤسسه تحقيقات پنبه کشور معتقد است تا زماني که پنبه رقيبي به نام شالي در گلستان دارد نمي‎تواند جايگاه واقعي خود را در ميان کشاورزان اين استان پيدا کند.
قربانعلي روشني با بيان اينکه مهمترين ماده روي زمين آب است، تصريح کرد: متأسفانه با کشت محصولات پرآب هم‎چون شالي و بهره‎وري از منابع آب‎هاي زيرزميني، آب را بي‎ارزش تلقي مي‎کنيم در حاليکه لازم است سياست‎گذاري‎ها اصلاح شود و کشاورزان به سمت و سوي کشت محصولات با نياز آبي کم ترغيب شوند.
وي بيان کرد: در چند سال گذشته شاهد کاهش سطح کشت پنبه در کشور و به خصوص در گلستان بوديم اما با معرفي ارقام جديد، سقوط آزادي که در کشت اين محصول داشتيم در سال 1394 متوقف شد تا جايي که در سال گذشته 11 درصد افزايش سطح کشت پنبه را شاهد بوديم.
رئيس مؤسسه تحقيقات پنبه کشور افزود: پنبه تنها در نقاط شمالي گلستان کشت مي‎شد چرا که هيچ محصولي به غير از پنبه نمي‎توانست در اين اراضي کشت شود اما خوشبختانه در حال حاضر کشت پنبه به سمت اراضي مساعد نيز کشيده شده است.
پنبه رقيب کشت شالي در گلستان مي‎شود
روشني، صرفه اقتصادي را يکي از مهمترين دلايل عدم ترجيح کشاورزان به کشت پنبه عنوان کرد و افزود: زماني که پنبه در الگوي کشت گلستان جاي داشت اراضي به سم پاشي کمي نياز داشتند، با آفات به راحتي مقابله مي‎شد، خاک حاصلخيز بود و در نتيجه توليد خوبي داشتيم اما با کم شدن حمايت‎ها از کشت پنبه، کشاورزان تصميم گرفتند به سمت کشت برنج که صرفه اقتصادي بيشتري براي آنها دارد پيش بروند در واقع تنها چيزي که تصميم کشاورزان را تغيير مي‎دهد صرفه اقتصادي است.
وي ادامه داد: امسال پنبه با قيمتي بين 5 هزار و 500 تا 6 هزار تومان خريد و فروش مي‎شود اگر توليد متوسط خوبي داشتيم با برنج قابل رقابت خواهد بود در واقع با توجه به تحريم‎ها از آنجايي که نمي‎توانيم الياف را از خارج وارد کنيم کشت پنبه اقتصادي خواهد شد.
رئيس مؤسسه تحقيقات پنبه کشور، پنبه را يک محصول مقاوم و کم آب بر که نياز آبي آن از منابع غير متعارف تأمين مي‎شود عنوان کرد و افزود: با توجه به اينکه شرايط آب در گلستان چندان مساعد نيست همواره تذکر داده مي‎شود شالي نمي‎تواند کشت مناسبي براي استان باشد بايد به دنبال ارائه راهکاري براي ترغيب کشاورزان به کشت پنبه باشيم.
روشني با بيان اينکه کليد توسعه و پايداري در کشاورزي عنصر کربن است گفت: هرگاه اين عنصر را گم کرديم با مشکلات جدي در کشاورزي روبرو شديم در واقع پايداري کربن در خاک توسط پنبه ايجاد مي شود.
وي خاطرنشان کرد: در طرح نجات پنبه اين امر را در نظر گرفته‎ايم که بايد از پنبه حمايت شود در بسياري از کشورها به اين محصول يارانه تعلق مي‎گيرد بنابراين بايد نگاه متفاوتي به پنبه داشته باشيم.
رئيس مؤسسه تحقيقات پنبه کشور با بيان اينکه در راستاي رفع مشکلات کشت پنبه تعداد زيادي ارقام تجاري جديد معرفي شده است، افزود: اين ارقام دو خصيصه مهم دارند زودرس هستند و اکثر آنها قابليت برداشت ماشيني دارد البته اگر چه در بحث مکانيزاسيون دولت 50 درصد يارانه مي‎دهد اما چون هزينه ادوات بالاست در اين رابطه کمي مشکل وجود دارد، با اين وجود دوره کشت ارقام تجاري جديد کوتاهتر است از اين رو در مصرف آب صرفه‎جويي خواهد شد از طرفي کوتاه شدن زمان کشت محصول، سم کمتري را مصرف خواهد کرد و منابع آب و خاک و سلامت جامعه نيز حفظ مي‎شود.
روشني با اشاره به علت سراشيبي کشت پنبه در کشور گفت: متأسفانه عدم سياست گذاري‎هاي نادرست در واردات، موجب تعطيلي کارخانه‎هاي نخ ريسي و پنبه پاک کني شد که اين امر به نوبه خود بر کاهش شديد کشت پنبه تأثيرگذار بود.
وي گفت: خوشبختانه به اندازه کافي ارقام مختلف پنبه در کشور موجود است و امروز به جايگاهي دست يافتيم که 5 رقم تجاري ما در روسيه و ازبکستان در حال آزمايش براي توسعه کشت فرا زميني است.


نسخه چاپي ارسال به دوستان